ΝΕΟ ΜΠΛΟΓΚ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ ΤΟΥ ΣΙΝΕΜΑ + ΕΙΔΙΚΑ ΤΟΥ ΝΟΥΑΡ ... και τους περίεργους

 Κατ' αρχήν να δηλώσω με μετριοπάθεια ότι κλέβω ιδέα. Αφορμή ήταν ΑΥΤΟ !!

https://noirsville.blogspot.com/   

ένα μπλογκ που διαχειρίζεται κάποιος Cigar Joe κατά κόσμον  Ray Ottulich, ο ίδιος που διαχερίζεται κι ένα γρουπ  Facebook με τίτλο All Films Noir στο οποίο είμαι ενεργό και δραστήριο μέλος κι όσοι τα καταφέρνουν στ' Αγγλικά τους προσκαλώ. Εκεί, ξεκίνησα σαν Van Dimi με τα αρχικά μου και το συγγραφιλίκι στ' αγγλικά

https://www.smashwords.com/profile/view/dimitroglouvangelis

και τελικά το άλλαξα σε Isidore Ducasse απ' τ' όνομα του ήρωά μου ντεντέκτιβ στα τελευταία μου βιβλία (2, το τρίτο ψήνεται) τιμώντας κατά κόαποιον τρόπο τον αγαπημένο μου σουρέαλ ποιητή Λωτρεαμόν (Comte de Lautreamon) του οποίου ήταν το πραγματικό όνομα.

Ένα γκρουπάκι Φ/Β που έκανα με τίτλο ΦΙΛΟΙ ΤΟΥ ΦΙΛΜ ΝΟΥΑΡ αφ' ενός το βλέπουν καμιά 25αριά άτομα και αν και ξεκίνησε με βάση τον τίτλο του και το σινεμά, κατέληξε χώρος χρονογραφικών αναρτήσεων για τους φίλους μου Καισαριανιώτες λόγω Κοβίντ. Αυτό το καινούργιο θα μείνει ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ για το σινεμά κι ειδικά τα φιλμ Νουάρ, κάτι σαν αντιγραφή του noirsville (με πολλές φωτό) αλλά σ' Ελληνική γλώσσα και σχόλια

Με αυτά τα εισαγωγικά, παραθέτω αυτούσια τα δυό πρώτα ΚΑΙ ΣΧΕΤΙΚΑ με το σινεμά άρθρα απ' το πρηγούμενο μπλογκ και στην συνέχεια - με ρυθμό ένα την βδομάδα αν δεν βαριέμαι κι αν έχει επισκεψημότητα - θ' ακολουθήσω τ' αχνάρια του Τζο με το Πούρο αλλά με λιγότερα λόγια και σχόλια, αφήνοντάς τα για τον περίεργο αναγνώστη. Στις φωτό όμως δεν θα κάνω τσιγγουνιές.

Θα τολμούσα να προτείνω να βάλετε την σελίδα στα φαβορί και να την επισκέπτεστε τουλάχιστον άπαξ της βδομάδας. Θα κάνω ότι μπορώ για να διαγείρω το ενδιαφέρον σας θεωρώντας την ψυχαγωγία σαν το δυνατότερο τρόπο μάθησης

Έτσι ξεκίνησε το προηγούμενο

Με μουσική υπόκρουση, πάντα  https://www.youtube.com/watch?v=6PAttrTeATk

Τα φιλμ πρώτα ή τα βιβλία ;  Μα τα φιλμ με βάση τα βιβλία έγιναν ! Κι εδώ μπαίνε η διάκριση ανάμεσα σε λογοτεχνικό έργο και τα λεγόμενα «περιοδικά του κώλου», όπως ήτανε για μας το 50-60 «η μάσκα» ΄η «το μυστήριο» , απαγορευμένα απ’ την μάνα μου ! μικρός ήρωας και κλασσικά εικονογραφημένα. Pulp fiction, μυθιστορήματα για πολτοποίηση, άνευ σημασίας και οπωσδήποτε όχι λογοτεχνία! Αλλά όταν τα πρώτα φιλμ που έγιναν πάνω σ’ αυτά, άρχισαν να τους παίρνουν στα σοβαρά τους «συγγραφείς» και να τους ψάχνουν, να τους παρακαλούν να γράψουν κι άλλα! Έτσι έγινε γνωστός πρώτα ο Dashiell Hammett και αργότερα ο Raymond Chandler ή James M. Cain και άλλοι. Ο τρισμεγαλοτεράστιος  Jim Thompson αναγνωρίστηκε μετά θάνατον ! Σύγχρονοί μπεστσελεράδες, Stephen King, Jo Nesbo, Ian Rankin etc. του βγάζουν το καπέλο. Αλλά το Νουάρ σαν λογοτεχνικό έργο ποτέ δεν φτούρησε. Το σινεμά, τα φιλμ πήραν όλη την δόξα.

Τα φιλμ Νουάρ είναι Αμερικάνικα (κυρίως). Με το παράδοξο -μικρό- ότι πήραν τ’ όνομά τους από έναν Γάλλο κριτικό ενθουσιασμένο που τα ονόμασε NOIR, μαύρα κατάμαυρα δηλαδή και το άλλο παράδοξο -μεγάλο-  οι κυριότεροι δημιουργοί ήταν Ευρωπαίοι ! Κατά το πλείστο Εβραίοι που αυτοεξορίστηκαν πριν και μετά τον πρώτο παγκόσμιο. Και, άρχισε ο πόλεμος !!!! Τι είναι Νουάρ ; Είναι κινηματογραφικό είδος (γουέστερν, μιούζικαλ, κωμωδία) η είναι στυλ κινηματογραφικό ; ( νυχτερινά, σκιές, φωτισμοί, η κάμερα χαμηλά, κ.τ.λ. ). Μέχρι σήμερα, 2020, δεν τα ‘χουνε βρει! Κάτι ηλίθιοι φανατικοί, Αμερικάνοι βέβαια όλοι, μόνον εκεί τους βρίσκεις πληθώρα) έχουν βάλει αρχή και τέλος, αν είναι δυνατόν να υπάρχει αρχή και τέλος στην δημιουργία τέχνης ! Τ ο πρώτο Νουάρ φιλμ ήταν το Γεράκι της Μάλτας

και το τελευταίο το 1958 ! Μπουρμπούτσαλα. Και καλά, οι Αμερικάνοι μαλάκες είναι, μαλακίες θα λένε αλλά όλοι οι υπόλοιποι ;;;;;; Η δική μου προσωπική άποψη ( ναι έχω τέτοια όπως έχω και κωλοτρυπίδα! Όλοι έχουν κι απ’ τα δυο.) είναι ότι το φιλμ Νουάρ είναι ΚΑΙ είδος ΚΑΙ στυλ!!!!!!!!!!! Και δεν λέω τα έγχρωμα Νουάρ, Νέο-Νουάρ επειδή δεν είναι ασπρόμαυρα και τους λείπει το «μαύρο», ΟΛΑ νουάρ είναι, και τα science fiction “Blade runner” και τα πολύ φωτεινά γυρισμένα μέρα μεσημέρι κοντά στο Μεξικό όπως το “U Turn”  του Oliver Stone.

Tα κλασσικά στοιχεία ενός Νουάρ είναι πολλά, εδώ μόνον τα κύρια. Κατ’ αρχήν, είναι όλα του στυλ αστυνομικό θρίλερ, με σκληρούς μπάτσους η Ιδιωτικούς ντετέκτιβ. Υπάρχει πάντα μια μοιραία γυναίκα femme fatale, ολίγον καριολέ και άπιστη και ο αντίποδάς της, η καλή αγαπηστερή μαμά-νοικοκυρά. Και βέβαια ο «κακός» της ιστορίας, και εδώ είναι το ζουμί, που είναι κοινωνικά απόβλητος, δεν έχει γεννηθεί στο έγκλημα αλλά βρέθηκε παράνομος και «κακός» από συγκυρία! Μέχρι που μπορεί και να το συμπαθήσουμε στο τέλος και δεν είναι λίγα τα φιλμ που ο κακός έχει τον πρώτο ρόλο κι ο μπάτσος τον δεύτερο. Εδώ βρίσκεται και η ουσία του Νουάρ. Δεν είναι ένα αμιγώς αστυνομικό/ γκανγκστερικό θρίλερ με δράστη και δολοφόνο του στυλ Ηρακλής Πουαρό και αποκάλυψη-έκπληξη στο τέλος. Το Νουάρ έχει κοινωνικό υπόβαθρο, φτωχοί και κατατρεγμένοι, άτυχοι που μες την ατυχία τους γίνονται κακοποιοί. Γι’ αυτό και συμπαθητικοί όπως είπαμε. Η είναι πλούσιοι και ισχυροί κακοί, μισητοί ήδη πριν γίνουν εγκληματίες. Και τελευταίο αλλά όχι έσχατο, η αφήγηση είναι πάντα σε πρώτο πρόσωπο, ακόμα και σε μερικά φιλμ υπάρχει αφήγηση εκτός δράσης η παράλληλα. Για τα νυχτερινά – απ’ όπου και τ΄ όνομα- τον φωτισμό και τις σκιές, αχ! αυτές οι σκιές στην ασπρόμαυρη ειδικά φωτογραφία, τα ‘παμε.

Στο επόμενο θα δούμε μερικά, και φιλμ και μυθιστορήματα (όχι τα δικά μου, μην ανησυχείτε.)

*** Η Λάουρα ή Λώρα, ένα από τα κλασσικά, δεν ξέρω γιατί είναι διάσημη περισσότερο, το φιλμ η την μουσικη που είναι χιλιοπαιγμένη και χιλιοτραγουδησμένη.

https://www.youtube.com/watch?v=EChKI-tZdGw

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΝΟΥΑΡ

Κατ’ αρχήν, δεν θέλω να κάνω τον «πονηρό», η σελίδα της  Wikipedia, film noir, είναι αρκετά κατατοπιστική για όποιον ενδιαφέρεται. Να σας προκαλέσω και να σας κινήσω το ενδιαφέρον προσπαθώ και οπωσδήποτε, ότι γράφεται εδώ, είναι καθαρά προσωπική μου άποψη και… σ’ όποιον αρέσει άμα λάχει να ούμε. Εμένα μ’ αρέσουν και τα φιλμ νουάρ αλλά ΚΑΙ η λογοτεχνία νουάρ. Κάποιος άνθρωπος έγραψε κάπου αυτές τις ιστορίες που έγιναν μετά φιλμ με τεράστια επιτυχία. Κι αν έχουμε φτάσει να μιλάμε ακόμα γι’ αυτά μέχρι σήμερα, αυτό κάτι σημαίνει. ΚΛΑΣΣΙΚΑ, όπως η μουσική των Beatles  αλλά τολμώ να πω και του Beethoven!

Θα ξεκινήσω βέβηλα και αφοριστικά, σημάδι αντιαμερικανισμού και αντί- Χόλυγουντ. Ο Χίτλερ και οι Ναζί φταίνε! Εάν δεν έφευγαν έντρομοι διάφοροι ταλαντούχοι και καθιερωμένοι κινηματογραφιστές στην Αμερική για να γλυτώσουν, ίσως να μην τα είχαμε σήμερα. Tα φιλμ του είδους μέχρι τότε στο Χόλυγουντ τα είχανε σαν «μελοδράματα» για όλη την οικογένεια.  Οι Ευρωπαίοι εμιγκρέδες πέρασαν σ’ αυτά αυτό που λέμε «Γερμανικός ιμπρεσιονισμός». Ένα στυλ δηλαδή με χαμηλούς φωτισμούς και σκιές που από μόνο του έκανε τα φιλμ …. Μελοδράματα, άσχετα αν η πλοκή της υπόθεσης ήταν το … έγκλημα! Διότι περί αυτού πρόκειται. Τα φιλμ νουάρ είναι κατά βάση ταινίες θρίλερ και μυστήριο χωρίς να έχουν σχέση μ’ αυτά που λέμε «αστυνομικά» του στυλ Αγκάθα Κρίστι και Πουαρό και ποιος το ‘κανε το έγκλημα.

Το Χόλυγουντ δεν ήταν άξιο ούτε τ’ όνομα να τους δώσει! Νουάρ τα ονόμασε ένας Γάλλος κριτικός κινηματογράφου (Νίνο Φρανκ το 1946) και ο γαλλικός όρος για το μαύρο και το σκοτεινό, Noir, τα πέρασε στην Ιστορία. Και μετά απ’ αυτά, κι η κουτσή Μαρία στο Χόλυγουντ έκανε φιλμ Νουάρ. Τα θεωρούν δε καθαρό αμερικάνικο κινηματογράφο όπως θεωρούν και την JAZZ  αμερικάνικη μουσική ! σε λίγο θα μας πούνε ότι και ο Μπετόβεν ήταν Γερμανική μουσική.

ΜΕΡΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

Η δομή του Νουάρ είναι παρανομία. Έγκλημα και μυστήριο. Χτισμένο πάνω σ’ ένα κοινωνικοπολιτικό υπόβαθρο. Ανακάλυψαν ξαφνικά διεφθαρμένους μπάτσους, αδίστακτους πλούσιους και καιροσκόπους πολιτικούς. Πριν τα νουάρ δεν μίλαγε κανείς για τέτοια. Ας μην ξεχνάμε όμως και την εποχή της λογοκρισίας και του Μακαρθισμού με όλες του τις συνέπειες. (Ελία Καζαν, Ζυλ Ντασσέν κ.ά)

Οι χαρακτήρες είτε είναι του περιθωρίου είτε είναι ιδιωτικοί ντετέκτιβ και αστυνομικοί επιθεωρητές αλλά ΟΛΟΙ έχουν κάποιο κοινωνικό πρόβλημα. Παράνομο παρελθόν, αλκοόλ, διαζύγια και διάφορα. Δεν είναι καθωσπρέπει χαρτογιακάδες πολιτικά ορθοί. Βρίζουν ασύστολα, καπνίζουν και μπεκρουλιάζουν, είναι γκομενιάρηδες αλλά χωρίς ίχνος σεβασμού για τις γυναίκες τις οποίες αποκαλούν με διάφορα υποτιμητικά παρατσούκλια, απείθαρχοι και θρασείς γλωσσοκοπάνες… με μια λέξη όχι καλά παιδιά. Στην οθόνη όμως οι κακοί είναι οι άλλοι! Να και το παράδοξο. Κυνικοί και μοιραίοι τονισμοί όπου βρίσκονται μπλεγμένοι σε απελπισμένες καταστάσεις για τίς οποίες δεν είναι οι ίδιοι υπεύθυνοι και δεν μπορούν να τις κοντρολάρουν.

H femme fatale – μοιραία γυναίκα, είναι το σήμα κατατεθέν του νουάρ. Κάτι σαν να το γράφει στην ούγια. Έχουμε πλέον φτάσει να χαρακτηρίζουμε Νουάρ οποιοδήποτε φιλμ έχει μια στριμμένη και δηλητηριώδη γυναίκα-ηρωίδα. Λάθος βέβαια διότι μια τέτοια δεν φτάνει για να περάσει ένα φιλμ στα νουάρ. Βοηθάει όμως. Οι γυναίκες ηθοποιοί που ενσάρκωσαν μοιραίες γυναίκες – που τις αγαπάς ή τις σκοτώνεις τελικά; - ήταν οι ομορφότερες γυναίκες που κυκλοφορούσαν στα στούντιο, πηγή κι ερέθισμα απείρων φαντασιώσεων του ανδρικού πληθυσμού. Οι στρατιώτες στο Βιετνάμ και οι φυλακισμένοι μαλακιζόντουσταν καθ’ ομάδες βλέποντας την Τζίλντα- Ρίτα Χέιγουορθ. Αυτές οι κλασσικές «ωραίες» πολύ φοβάμαι πως θεωρούνται ωραίες μέχρι σήμερα.

Το στόρι δεν είχε κανένα μυστήριο. Τον κακό ή τον δολοφόνο τον ήξερες απ’ την αρχή. Ο χαρακτήρας ενδιέφερε και η κοινωνική κατάσταση που τον περίκλειε. Ένα απ’ τα κύρια χαρακτηριστικά του Νουάρ είναι τα φλασμπάκ. Περισσότερο από ένα σε κάθε φιλμ. Πάρα πολλά δε, ξεκινάνε με το τέλος της ιστορίας, την αποκάλυψη και το φιλμ εξελίσσεται στο παρελθόν.

ΚΑΙ, ο αφηγητής. Πανταχού παρών και έξω απ’ την δράση, συνήθως με την φωνή του ήρωα όμως, να μας εξηγεί δράση που δεν βλέπουμε στη οθόνη ή πληροφορίες για διάφορα. ΟΛΑ τα βιβλία, νουβέλες, άρθρα σε περιοδικά που είναι υπεύθυνα γι’ αυτά τα φιλμ είναι γραμμένα σε πρώτο πρόσωπο! Στην οθόνη έχουμε ένα audio book μ’ εναλλασσόμενες εικόνες ! υπάρχει δε κι ένα που βλέπουμε μόνο την πλάτη του σε όλο το φιλμ και σε όλο το έργο μόνον τον ακούμε να μας εξηγεί τι γίνεται. (Lady of the lake, 1947. A Philippe Marlowe story after Raymond Chandler’s book)

Για την κινηματογράφηση με τους χαμηλούς φωτισμούς, τις νυχτερινές σκηνές και το παιχνίδι με τις σκιές τα είπαμε στην αρχή. Να προσθέσουμε και τις χαμηλές κάμερες, λήψη απ’ το πάτωμα με ότι μπορεί και να σημαίνει τεχνικά αυτό. Η κάμερα στο υπόγειο ή η δράση πάνω σ’ εξέδρα; Ο Ορσον Γουέλς έκανε φιλμ την «Δίκη» του Κάφκα σχεδόν ολόκληρη μ’ αυτόν το τρόπο. Το δραματικό στοιχείο που επέβαλε μια κινηματογράφηση με τέτοιο στυλ ήταν πολύ ισχυρότερο απ’ το δράμα επί οθόνης σε βαθμό μου οποιαδήποτε ταινία γίνεται με τέτοιο στυλ, αυτόματα ονομάζεται Νουάρ. Εγώ πάντως δεν συμφωνώ. Δεν φτάνει μόνον ένα στοιχείο για να είναι κάτι Νουάρ. Οι χαρακτήρες και το περιβάλλον μετράνε κι ας είναι γυρισμένο καταμεσήμερο στην έρημο του Τέξας ( βλέπε “U Turn “ 1998, by Oliver Stone)